Το Έπος του ’40, η ηρωική πολεμική σύγκρυση της Ελλάδας ενάντια στον φασιστικό Άξονα, ξεκίνησε στις 28 Οκτωβρίου 1940 και ολοκληρώθηκε στις 23 Απριλίου 1941. Η ελληνική αντίσταση δεν αποτέλεσε απλώς ένα διαχρονικό παράδειγμα αυτοθυσίας, αλλά υπήρξε το κομβικό σημείο που επαναπροσδιόρισε την πορεία ολόκληρης της σύγχρονης Ευρώπης κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το ιστορικό ιταλικό τελεσίγραφο και το «ΟΧΙ»
Στις 3 το πρωί της Δευτέρας 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι επισκέπτεται τον Έλληνα πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά στην οικία του και του επιδίδει τελεσίγραφο, απαιτώντας την κατάληψη στρατηγικών σημείων εντός 3 ωρών.
- Η απάντηση: Η ιστορική φράση του Μεταξά «Alors, c’est la guerre» (Λοιπόν, έχουμε πόλεμο) μεταφράζεται ακαριαία από τον ελληνικό λαό ως το θρυλικό «ΟΧΙ».
- Οι πρώτες κινήσεις: Ο πρωθυπουργός ενημερώνει αμέσως τον Βασιλιά Γεώργιο Β', τον Αρχηγό ΓΕΣ Αντιστράτηγο Παπάγο, τον Αρχηγό Ναυτικού Επιτελείου Ναύαρχο Σακελλαρίου και τον Άγγλο πρέσβη Πάλλερετ.
- Το Στρατηγείο: Το ελληνικό γενικό στρατηγείο στήνεται άμεσα στα υπόγεια του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρετάνια» στο Σύνταγμα.
7:00 π.μ.: Οι σειρήνες ξυπνούν την Αθήνα
Με τη λήξη του τελεσίγραφου, στις 7 το πρωί, οι σειρήνες της Διοικήσεως Πρωτευούσης ηχούν σε όλη την Αθήνα. Οι πολίτες ξεχύνονται στους δρόμους, ενημερώνονται από τις εφημερίδες και το ιστορικό Βασιλικό Διάγγελμα καλεί το Έθνος σύσσωμο να αγωνιστεί «υπέρ βωμών και εστιών».
Την ίδια ώρα (11:00 τοπική), στη Φλωρεντία, ο Μπενίτο Μουσολίνι συναντά τον Αδόλφο Χίτλερ ανακοινώνοντάς του υπερήφανα: «Φύρερ, προελαύνουμε..».
Τα πρώτα εσωτερικά μέτρα στην πρωτεύουσα
- Αποτυχία της συσκότισης: Το μέτρο της συσκότισης με μπλε ή μαύρα χαρτιά και κουβέρτες στα παράθυρα δεν εφαρμόζεται σωστά, αναγκάζοντας τον διοικητή Κ. Κοτζιά σε αυστηρές συστάσεις.
- Επάρκεια τροφίμων: Για να αποφευχθεί ο πανικός και ο συνωστισμός, η Αστυνομία διατάζει τα αρτοποιεία να παρασκευάσουν διπλάσια ποσότητα ψωμιού, διαβεβαιώνοντας το κοινό για την επάρκεια αγαθών.
Από τη νίκη του μετώπου στη γερμανική εισβολή
Στα βουνά της Αλβανίας, ο ελληνικός στρατός αναγκάζει τις δυνάμεις του Μουσολίνι σε ταπεινωτική υποχώρηση, κερδίζοντας τη μία μάχη μετά την άλλη. Η τροπή αυτή αναγκάζει τη Ναζιστική Γερμανία να παρέμβει:
- 17 Μαρτίου 1941: Βρετανικές δυνάμεις φτάνουν στην Ελλάδα και στρατοπεδεύουν νότια του Αλιάκμονα. Το γεγονός αυτό χρησιμοποιείται ως πρόσχημα από το Βερολίνο.
- 6 Απριλίου 1941: Ο Γερμανός πρέσβης ανακοινώνει στον νέο πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κορυζή (μετά τον θάνατο του Μεταξά) την έναρξη της γερμανικής εισβολής. Τα ναζιστικά στρατεύματα επιτίθενται σε Ελλάδα και Γιουγκοσλαβία, καταλαμβάνοντας τη Θεσσαλονίκη τρεις ημέρες μετά.
- 16 Απριλίου 1941: Ο πρωθυπουργός Αλ. Κορυζής αυτοκτονεί υπό το βάρος των εξελίξεων. Την κυβέρνηση αναλαμβάνει ο Εμμανουήλ Τσουδερός.
- 23 Απριλίου 1941: Οι αντιστράτηγοι Γ. Τσολάκογλου, Π. Δεμέστιχας και Γ. Μπάκος συνθηκολογούν με τους Γερμανούς. Ο Βασιλιάς και η κυβέρνηση διαφεύγουν στην Κρήτη.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 27 Απριλίου, τα γερμανικά στρατεύματα εισέρχονται στην Αθήνα και η ναζιστική σημαία υψώνεται στον βράχο της Ακρόπολης, σηματοδοτώντας την έναρξη της μαύρης περιόδου της Κατοχής.